Z dniem 1 grudnia 2025 r. rozpoczyna się stosowanie rozporządzenia (UE) 2023/2411, ustanawiającego unijny system ochrony oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych. Nowe przepisy zapewniają jednolite podejście do ochrony nazw wyrobów nierolnych, które zawdzięczają swoją jakość, reputację lub inne istotne cechy pochodzeniu geograficznemu oraz lokalnym umiejętnościom produkcyjnym.

System obejmuje szeroki zakres produktów – w tym wyroby ceramiczne, szklarskie, tekstylne, metalowe oraz inne artykuły rzemiosła i przemysłu – umożliwiając producentom uzyskanie jednolitej ochrony w całej Unii Europejskiej.

Cel i zakres regulacji

Nowe ramy prawne:

• ustanawiają jednolity system rejestracji oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych, obejmujący etap krajowy w państwach członkowskich oraz etap unijny prowadzony przez EUIPO,
• określają wymogi dotyczące specyfikacji produktu, obejmujące m.in. opis produktu, właściwości związane z obszarem geograficznym oraz etapy produkcji odbywające się na tym obszarze,
• przewidują system nadzoru nad zgodnością produkcji z zatwierdzoną specyfikacją, zgodnie z zasadami określonymi w prawie Unii,
• zapewniają ochronę oznaczeń geograficznych w Internecie, w tym w systemach nazw domen,
• wzmacniają egzekwowanie ochrony na terytorium UE oraz na terytorium państw trzecich objętych umowami międzynarodowymi zawartymi przez Unię.

System korzysta z doświadczeń zdobytych w ramach ochrony produktów rolnych i środków spożywczych, jednocześnie dostosowując zasady do specyfiki produktów nierolnych, w których kluczowe znaczenie mają lokalne techniki wytwarzania oraz dziedzictwo kulturowe regionu.

Rola państw członkowskich

Państwa członkowskie odpowiadają za przeprowadzenie krajowego etapu oceny wniosków, obejmującego ocenę formalną i merytoryczną dokumentacji oraz publikację krajową. Po zakończeniu tego etapu kompletne wnioski są przekazywane do Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), który prowadzi dalsze postępowanie oraz zarządza europejskim rejestrem oznaczeń geograficznych.

W Polsce zadania te realizuje Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, który przyjmuje wnioski w formie elektronicznej, przeprowadza ich ocenę, prowadzi postępowanie na etapie krajowym oraz publikuje informacje o dokonanych zgłoszeniach.

Znaczenie dla rynku krajowego

Nowy system ma na celu:

• zwiększenie przejrzystości i pewności prawa dla producentów i konsumentów,
• zapewnienie skutecznej ochrony nazw produktów związanych z określonym obszarem geograficznym,
• wspieranie lokalnego dziedzictwa i tradycyjnego know-how,
• wzmocnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez harmonizację zasad ochrony produktów nierolnych,
• zapobieganie nadużyciom i nieuczciwym praktykom związanym z wykorzystywaniem chronionych nazw.

Więcej informacji

Szczegółowe informacje dotyczące wymogów, procedur oraz narzędzi dostępnych dla producentów znajdują się na stronach EUIPO oraz Komisji Europejskiej. Informacje dotyczące krajowych procedur rejestracyjnych dostępne są w zakładce Oznaczenia geograficzne na stronie Urzędu Patentowego RP.

• Podstawa prawna: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych oraz zmieniające rozporządzenia (UE) 2017/1001 i (UE) 2019/1753
• Przewodniki, dokumenty pomocnicze i informacje o procedurze
• Informacje Komisji Europejskiej o oznaczeniach geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych